Köpeğime ilk mama torbasını aldığımda arkadaki tabloya baktım: "10-15 kg arası: 180-250 g". Aralık o kadar genişti ki 70 gramlık fark bir köpek için günde neredeyse bir öğün demekti. Birkaç ay sonra veterinerde tartıldığında 1,2 kilo fazlası çıkınca, torbanın arkasındaki tablonun bir başlangıç noktası olduğunu, cevap olmadığını anladım. O günden beri köpek porsiyon hesabı yaparken kilo ve aktivite seviyesini birlikte değerlendiriyorum, sonuç çok daha isabetli oluyor.
Mama üreticileri paket üzerine tek bir tablo koymak zorunda. Ama 12 kiloluk, kısırlaştırılmış, günde 20 dakika yürüyen bir terrier ile aynı kilodaki, sabah akşam koşuya çıkan bir border collie'nin enerji ihtiyacı arasında neredeyse iki kat fark olabiliyor. Üstelik mamaların kalori yoğunluğu da farklı: bir mamanın 100 gramı 340 kcal verirken diğeri 420 kcal verebiliyor. Yani "günde 200 gram" ifadesi mamadan mamaya değişen bir şey ifade ediyor.
Bu yüzden gram yerine kalori üzerinden hesaplamayı öneriyorum. Bir kere öğrendiğinizde mama değiştirseniz bile aynı formül işinizi görüyor.
Yaygın kullanılan formül şu: RER = 70 × (vücut ağırlığı kg)0,75. Üs almak zor geliyorsa telefonunuzun hesap makinesinde kiloyu üç kez kendisiyle çarpıp sonucun karekökünün karekökünü alın; aynı sonuca varırsınız.
RER, köpeğin hiç hareket etmeden hayatta kalması için gereken kalori. Gerçek hayatta bunu bir katsayıyla çarpıyoruz:
| Durum | Katsayı |
|---|---|
| Kilo verdirilmesi gereken köpek | 1,0 |
| Kısırlaştırılmış, sakin yetişkin | 1,6 |
| Kısırlaştırılmamış yetişkin | 1,8 |
| Hafif aktif (günde 1 saat tempolu yürüyüş) | 2,0 |
| Çok aktif / çalışan köpek | 2,5 – 5,0 |
| Yavru (4 aya kadar) | 3,0 |
| Yavru (4 ay – erişkinlik) | 2,0 |
| Yaşlı, hareketi azalmış köpek | 1,4 |
Örnek: 12 kiloluk, kısırlaştırılmış, günde yarım saat yürüyen bir köpek. RER ≈ 70 × 6,45 ≈ 451 kcal. Katsayı 1,6 → günlük yaklaşık 720 kcal. Mamanın 100 gramı 380 kcal veriyorsa: 720 ÷ 3,8 ≈ 190 gram.
| Yöntem | Artısı | Eksisi | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| Paket tablosu | Hızlı, hesap gerektirmez | Aralık çok geniş, aktiviteyi yok sayar | Yeni başlayan, geçici çözüm |
| Kalori hesabı (RER × katsayı) | Kişiye özel, mama değişse de geçerli | Bir kez hesap yapmak gerekir | Çoğu ev köpeği |
| Vücut kondisyon skoru ile ayarlama | Gerçek sonucu ölçer | Yavaş, göz alışkanlığı ister | Herkes — diğer yöntemlerin üstüne |
| Serbest besleme (kap hep dolu) | Sıfır emek | Kilo alma riski yüksek, iştah takibi imkânsız | Neredeyse hiç kimse |
Ben ikinci ve üçüncü yöntemi birlikte kullanıyorum: hesapla başlangıç rakamını buluyorum, sonra köpeğin vücuduna bakarak ince ayar yapıyorum.
Üç basit test var. Kaburgalara elinizin tersiyle bastırdığınızda parmaklarınızı hafifçe hissetmelisiniz — arayıp bulmanız gerekiyorsa fazla kilo var, keskin çıkıntı gibi duruyorsa zayıf. Yukarıdan bakınca belde hafif bir içe girinti olmalı. Yandan bakınca karın, göğüs hattından yukarı doğru toplanmalı. İki haftada bir tartıp bu üç kontrolü yapmak, tabloya sıkı sıkı bağlı kalmaktan daha güvenilir.