Köpek ve Kedi Aynı Evde Yaşayabilir mi

Kedimi altı yıl önce sahiplendiğimde evde başka hiçbir hayvan yoktu. İki yıl sonra bir köpek yavrusu eve geldiğinde, "nasılsa alışırlar" dedim ve ilk haftayı iki hayvanın da strese girdiği, benim de gece yarısı tırmalanmış kollarımla mutfakta oturduğum bir kaosla geçirdim. Sonradan öğrendim ki mesele hayvanların birbirinden hoşlanıp hoşlanmaması değil; benim tanıştırma sürecini nasıl kurguladığımdı. Bu yazıda köpek ve kedi barış içinde yaşasın diye denediğim yöntemleri, işe yarayanları ve yaramayanları anlatacağım.

Asıl sorun ne?

Kedi ve köpek düşman değil, sadece iki farklı dil konuşuyorlar. Köpek oyuna davet ederken öne eğilir, kuyruğunu sallar, hamle yapar. Kedi için bu hareketlerin karşılığı "saldırı" demek. Kedi kaçınca köpekteki takip içgüdüsü tetikleniyor, kedi daha da paniğe kapılıyor ve döngü kendini besliyor. Yani ilk çatışmaların çoğu husumetten değil, yanlış çeviriden çıkıyor.

İkinci mesele kaynak paylaşımı. Mama kabı, su, uyuma yeri, kucağınız, hatta kapının önündeki güneş alan nokta... Kedi için bunlar sahip olunan bölgeler; köpek içinse bunlar genelde "şu an kim varsa onun". İki hayvanın kavga ettiğini gördüğüm anların neredeyse hepsi bir kaynağın başındaydı.

Tanıştırma yöntemlerini karşılaştıralım

Denediğim ve çevremdeki insanların denediğini gördüğüm dört yaklaşımı yan yana koyuyorum:

Ben ilk seferde birinci satırı seçtim ve bedelini ödedim. İkinci denememde son üç yöntemi sırayla uyguladım; altı hafta sonunda aynı odada, birbirini görmezden gelerek uyuyabiliyorlardı. Not düşeyim: hedef "birbirine sarılan hayvanlar" değil, birbirini rahatsız etmeden aynı alanı paylaşabilmek. Arkadaş olurlarsa bonus.

İşe yarayan sıra

1. Ayrı bölgeler kurun. Yeni gelen hayvanı bir odaya yerleştirin; mama, su, tuvalet ve saklanma yeri o odada olsun. İlk günlerde hiç yüz yüze gelmesinler.
2. Kokularını takas edin. Yattıkları örtüleri değiştirin. Birkaç gün sonra hayvanları yer değiştirtin: kedi salona çıksın, köpek odaya girsin. Böylece kokuyla birlikte mekânı da tanıyorlar.
3. Kapalı kapı arkasında besleyin. Kapının iki tarafına mama koyun. Amaç, diğerinin kokusunu güzel bir şeyle eşleştirmek. Kedinin porsiyonlarını ve mama tercihini bu dönemde değiştirmeyin; kedi beslenmesinde ani değişiklikler zaten stres yaratıyor, üstüne bir de yeni ev arkadaşı eklenmesin.
4. İlk görsel temas kısa olsun. Köpek tasmalı, tercihen oturuyor. Kedi istediği zaman kaçabilsin. Otuz saniye bile yeterli; iyi bittiği yerde bitirin.
5. Süreyi artırın, tasmayı en son bırakın. Köpek kediyi görüp size dönebiliyorsa yolun yarısını geçtiniz demektir.

Evi düzenlemeden olmuyor

Fiziksel düzen, eğitimin yarısını kendiliğinden hallediyor. Bende işe yarayanlar:

• Dikey alan: Kedi için raf, dolap üstü, tırmalama kulesi. Yukarı çıkabilen kedi kendini güvende hissediyor ve gereksiz savunma davranışı azalıyor.
• Ayrı mama noktaları: Kedinin maması yüksekte, köpeğinki yerde ve farklı odada. Kedi maması köpek için fazla yağlı; sürekli aşırması kilo ve sindirim sorunlarına yol açıyor.
• Kum kabına köpek erişemesin: Bebek kapısı ya da kedinin sığabileceği bir aralık yeter. Kum kabının başında rahatsız edilen kedi tuvaletini tutmaya başlıyor; bu da idrar yolu sorunlarına giden yolun başlangıcı.
• Tırnak bakımı: İki tarafın da tırnakları düzenli kesilirse ilk sürtüşmelerde ciddi yaralanma olmuyor.

Köpeğin eğitimi pazarlık konusu değil

Kediyle köpek arasındaki dengede en çok fark yaratan şey, köpeğin "bırak", "gel" ve "yerine" komutlarını biliyor olmasıydı. Kediyi eğitemezsiniz ama köpeği yönlendirebilirsiniz. Köpek kediye doğru hamle yapmak üzereyken adını duyup size dönebiliyorsa, çatışmaların çoğu daha başlamadan bitiyor. Temel itaat çalışmalarına tanıştırmadan önce başlamanızı öneririm; sürecin ortasında sıfırdan eğitim vermek iki katı zor.

Ne zaman durmalı?

Bazı ikililer gerçekten uyuşmuyor. Şu işaretler varsa süreci yavaşl