Muhabbet kuşumu ilk aldığımda pet shoptan bir kilo "kuş yemi" alıp eve döndüm ve iş bitti sandım. Altı ay sonra kuşun tüyleri matlaştı, kilo aldı, kafeste tembelleşti. O gün öğrendim ki torbanın üstündeki "kuş yemi" ibaresi, tıpkı "hayvan maması" gibi, hiçbir şey söylemiyor. Kuş ne yer sorusunun tek bir cevabı yok; muhabbet kuşu, kanarya, sultan papağanı ve cennet papağanı birbirinden bambaşka sindirim yapılarına sahip.
Piyasadaki hazır karışımların çoğunda ağırlık, kuşların en sevdiği ama en yağlı tohum olan ayçiçeği ya da kenevirdedir. Kuş kafesteki yem kabını karıştırır, sevdiği yağlı taneleri ayıklar, geri kalanını bırakır. Yani siz dengeli bir karışım verdiğinizi sanırsınız ama kuş kendi kendine yağ diyeti yapmaktadır. Benim yaşadığım da tam olarak buydu.
İkinci sorun porsiyon. Küçük ötücü kuşlar vücut ağırlıklarına oranla çok yerler, bu yüzden "az verirsem zayıflar" korkusu haklı görünür. Ama kabı sürekli tepeleme doldurmak, kuşun sadece üstteki sevdiği taneleri yiyip altını hiç görmemesine yol açar. Kabın dibinde tohum var sanırsınız, aslında orada duran şey boşalmış kabuklardır. Her sabah kabı üfleyerek kontrol etme alışkanlığı edindim, bu basit hareket bir kuşumu aç kalmaktan kurtardı.
Dört ana seçenek var ve her birinin yeri farklı. Aşağıdaki tabloyu kendi denemelerimden çıkardım.
| Yem tipi | Kimler için uygun | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|---|
| Tohum karışımı | Muhabbet, kanarya, ispinoz | Doğal, kuş severek yer, ucuz | Seçici yeme riski, vitamin eksikliği |
| Pelet (ekstrüde mama) | Sultan, cennet papağanı, jako | Her lokma aynı besin değerinde, seçim yapılamaz | Alışması haftalar sürer, bazı kuşlar reddeder |
| Taze sebze-meyve | Neredeyse tüm türler | Su, lif ve doğal vitamin kaynağı | Çabuk bozulur, günde iki kez toplanmalı |
| Filizlendirilmiş tohum | Üreme ve tüy dökümü dönemi | Protein ve enzim değeri yüksek | Yanlış hazırlanırsa küflenir |
Bu listeyi ezberleyin, pazarlık payı yok: avokado, çikolata, kafein, alkol, tuzlu kuruyemiş, soğan, sarımsak ve elma-kiraz çekirdekleri. Bir de sofradan uzanan eller… Misafirlerin "bir lokma bir şey olmaz" yaklaşımı, benim en çok mücadele ettiğim konu oldu. Küçük bir kuşun vücut kütlesinde bir tutam tuz bile ciddi yük.
Kuşun tüylerindeki parlaklık, dışkısının kıvamı ve gün içindeki hareketliliği, tabloda yazan hiçbir bilgiden daha güvenilir bir geri bildirimdir. Üç gün üst üste sulu dışkı görüyorsanız yeni eklediğiniz besini kesin.
Tohumdan pelete geçmek isteyenlere tavsiyem, birden değiştirmemek. Ben iki hafta boyunca karışımın içine artan oranda pelet ekledim; kuş önce peletleri gagayla kenara itti, sonra merak edip denedi. Sabırsızlanıp tohumu tamamen kesmek, kuşun aç kalmasına ve hızla zayıflamasına yol açabilir çünkü küçük kuşlar bir günlük açlığı bile zor kaldırır.
Kilo takibi konusunda küçük bir mutfak tartısı işinizi görür. Muhabbet kuşumu haftada bir tartıyorum; birkaç gram oynaması normal ama üç haftada belirgin bir düşüş varsa bu, evde çözülecek bir konu olmaktan çıkar. Kuşlar hastalıklarını son ana kadar saklar, o yüzden veterinere gitmeden önce dışkı örneği ve yem torbasının fotoğrafını yanınıza almanız muayeneyi çok hızlandırır.
Bir de şunu ekleyeyim: kedi ya da tavşan beslerken porsiyon ayarlamak nispeten affedicidir, birkaç gün